FAQ

Co jeśli zostanie na mnie nałożona kara?

Zakończeniem każdej ze spraw jest decyzja administracyjna. W wypadku, gdy Główny Inspektor Transportu Drogowego uzna, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe, sprawa zostanie umorzona. W przeciwnym wypadku, nałożona zostaje kara, w wysokości uzależnionej od rodzaju stwierdzonego naruszenia.

Od decyzji służy stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Ponadto, w przypadku otrzymania decyzji nakładającej karę, ukarany może złożyć wniosek do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o umorzenie w całości albo w części, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu spłaty całości lub części należności z tytułu nałożonej kary administracyjnej.

Co jeśli naruszę obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej?

1.    naruszenie obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej

Zgodnie z art. 13k ustawy o drogach publicznych, za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

-        500 zł -  jeżeli było wynikiem przejazdu zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego (decyduje rodzaj pojazdu wskazany w dowodzie rejestracyjnym) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy,

-        1500 zł - w pozostałych przypadkach.

Karę za naruszenie obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej zgodnie z art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego,
o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Omawiane naruszenie powstaje w sytuacji całkowitego braku uiszczenia opłaty elektronicznej przez zobowiązany podmiot np.:

-        z powodu niewyposażenia pojazdu w urządzenie służące do uiszczania opłaty,

-        z powodu braku środków na koncie użytkownika, niezbędnych do pokrycia opłaty w przypadku umów z przedpłaconym trybem płatności (pre-pay),

-        z innych przyczyn np. używania skradzionego urządzenia, które zostało zablokowane przez operatora systemu.

-        Uwaga – stosownie do treści art. 13k ust 8 ustawy o drogach publicznych kary pieniężnej nie nakłada się jeśli naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, jest wynikiem naruszenia przez kierującego pojazdem samochodowym obowiązku, wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu.

2.    naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu

Zgodnie z art. 13i ust. 4a ustawy o drogach publicznych kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3, jest obowiązany do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 to jest:

-        kategoria 1 - pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton,

-        kategoria 2 - pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton,

-        kategoria 3 – autobusy.

Za naruszenie wskazanego obowiązku zgodnie z art. 13k ust. 2 pkt 1 oraz art. 13k ust 3 ustawy o drogach publicznych wymierza się karę w wysokości:

-        250 zł jeżeli było wynikiem przejazdu zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy,

-        750 zł w pozostałych przypadkach.

Karę za naruszenie obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych
o kategorii pojazdu stosownie do treści art. 13k ust. 5 ustawy o drogach publicznych wymierza się kierującemu pojazdem.

Analizując przepisy ustawy o drogach publicznych oraz sposób funkcjonowania systemu elektronicznego poboru opłat należy wskazać, że do omawianego naruszenie dochodzi w przypadku:

-        nieprzełączenia przez kierującego pojazdem o DMC poniżej 3,5 tony poruszającego się wraz przyczepą, urządzenia viaBOX w tryb poboru opłaty (jazda
z przyczepą),

-        nieprzełączenia przez kierującego pojazdem o DMC powyżej 3,5 tony ale mniejszej niż 12 ton, poruszającego się w zestawie, którego DMC przekracza 12 ton, urządzenia w tryb poboru opłat dla pojazdu o DMC powyżej 12 ton (jazda z przyczepą bądź naczepą).

3.    naruszenie obowiązku używania urządzenia służącego do poboru opłat (viaBOX) zgodnie z przeznaczeniem

Zgodnie z art. 13i ust. 4b ustawy o drogach publicznych właściciel pojazdu samochodowego oraz jego posiadacz są obowiązani do używania urządzenia, o którym mowa w ust. 3, zgodnie z jego przeznaczeniem. Należy wskazać, iż podstawowym przeznaczeniem urządzenia viaBOX jest uiszczanie opłat za przejazdy pojazdu do którego zostało ono przypisane przez pobierającego opłatę.

Za naruszenie wskazanego obowiązku, zgodnie z art. 13k ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę jedynie jeśli skutkuje ono uiszczeniem opłaty w niepełnej wysokości. Stosownie do art. 13k ust 3 ustawy o drogach publicznych karę wymierza się w wysokości:

-        250 zł jeżeli było wynikiem przejazdu zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy,

-        750 zł w pozostałych przypadkach.

Karę za naruszenie obowiązku używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem stosownie do treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Analizując przepisy ustawy o drogach publicznych oraz sposób funkcjonowania systemu elektronicznego poboru opłat należy wskazać, iż za naruszenia obowiązku używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem należy uznać np. używanie urządzenia w pojeździe do którego nie było ono przypisane bądź wykorzystywanie go do innych celów niż uiszczanie opłaty. Opisane przypadki nie wynikają bezpośrednio z ustawy o drogach publicznych, lecz z ogólnych warunków do umowy zawieranej między użytkownikiem a pobierającym opłatę. Ponadto należy podkreślić, iż ustawa przewiduje sankcjonowanie tylko tych naruszeń, których wynikiem było uiszczenie opłaty w niepełnej wysokości.

Naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej są rejestrowane:

  • w trakcie kontroli stacjonarnej, polegającej na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych lub przenośnych przyrządów automatycznych ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej,
  • w trakcie kontroli mobilnej, polegającej na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej dokonywanej bezpośrednio przez kontrolującego inspektora Inspekcji Transportu Drogowego.

W przypadku wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości, informacja taka wraz z automatycznie wygenerowanym zdjęciem pojazdu zostaje przesłana do centrum kontroli. Pracownicy centrum kontroli weryfikują powyższe informacje. Jeśli naruszenie obowiązku uiszczania opłat zostaje potwierdzone, na podstawie zapisu ewidencyjnego oraz danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, ustala się, kto jest właścicielem pojazdu, z którego przejazdem związane jest naruszenie obowiązku dotyczącego uiszczenia opłaty elektronicznej.

Do tak ustalonego właściciela lub posiadacza pojazdu w przypadku naruszenia obowiązku wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, kierowane jest „wezwanie właściciela/posiadacza pojazdu do wskazania kierującego", celem określenia, kto kierował w chwili odnotowania wskazanego naruszenia. Jest to konieczne w celu prawidłowego ustalenia strony postępowania.

Przypominamy, że właściciel lub posiadacz pojazdu, zgodnie z art. 78 § ust. 4 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązany jest wskazać, kto w momencie stwierdzonego naruszenia kierował danym pojazdem. Przesłane przez Główny Inspektorat Transportu Drogowego oświadczenie należy wypełnić zgodnie ze wskazówkami znajdującymi się w zakładce na stronie „Instrukcja i wzory dokumentów", oraz przesłanie go w terminie 14 dni od dnia otrzymania na adres GITD, bądź też złożenia go bezpośrednio w siedzibie Inspektoratu. Natomiast zgodnie z artykułem 96 § 3 Kodeksu wykroczeń, odmowa wskazania osoby, której właściciel lub posiadacz pojazdu oddał pojazd do kierowania lub używania w określonym czasie, jest wykroczeniem, za które grozi kara grzywny w wysokości do 5 tysięcy złotych. Oznacza to, iż w sytuacji odmowy wskazania kierującego, lub osoby której pojazd został oddany do używania, organ prowadzący postępowanie wystąpi do sądu z wnioskiem o ukaranie osoby która odmówiła wskazania kierującego.

W przypadku naruszeń za które odpowiada właściciel/posiadacz pojazdu organ ustala stronę postępowania w oparciu o dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.

Mając na uwadze powyższe Główny Inspektor Transportu Drogowego przypomina,
iż zgodnie z art. 78 ust. 2 Praw o ruchu drogowym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niezastosowanie się do wskazanego obowiązku stanowi wykroczenie z art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 482, ze zm.) i podlega karze grzywny do 3.000 złotych albo karze nagany.

Po ustaleniu podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie wszczynane jest postępowanie administracyjne, w toku którego każdy przypadek naruszenia musi zostać wyjaśniony. W dalszej kolejności, w przypadku potwierdzenia nieuiszczenia opłaty elektronicznej zostaje wydana decyzja administracyjna nakładająca karę pieniężną bądź też w przypadku błędnego odnotowania naruszenia, decyzja umarzająca postępowanie.

Kontrola oraz sankcjonowanie niedopełnienia obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych jest dokonywana również
w ramach kontroli mobilnej przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Ich zadaniem jest zatrzymanie pojazdu popełniającego naruszenie, a następnie sporządzenie protokołu z kontroli oraz podjęcie decyzji o wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu wyegzekwowanie kary administracyjnej.

W przypadku stwierdzenia, iż za naruszenie odpowiedzialny jest zagraniczny podmiot mający siedzibę albo miejsce zamieszkania w państwie, z którym Rzeczpospolita Polska nie jest związana umową lub porozumieniem o współpracy we wzajemnym dochodzeniu należności bądź możliwość egzekucji należności nie wynika wprost z przepisów międzynarodowych oraz przepisów tego państwa, zgodnie z art. 13m ust. 2 ustawy o drogach publicznych, osoba przeprowadzająca kontrolę pobiera kaucję w wysokości odpowiadającej przewidywanej karze pieniężnej. Jeżeli kontrolowany podmiot zagraniczny nie wniesie kaucji, Inspektor przeprowadzający kontrolę kieruje lub usuwa pojazd, na koszt podmiotu obowiązanego, na najbliższy parking strzeżony.

Analizując wskazany przepis ustawy warto podkreślić, iż o uznaniu za podmiot zagraniczny decyduje miejsce zamieszkania lub siedziba zobowiązanego. Jako podmioty zagraniczne będą więc traktowani obywatele polscy zamieszkujący poza granicami kraju. Przepisu tego nie będziemy zaś stosować do obcokrajowców, którzy zamieszkują na terytorium RP.

Jak działa system viaTOLL?

Podstawową zasadą działania systemu jest automatyczne naliczanie opłaty za przejazd, poprzez odpowiednie urządzenia (tzw. bramownice) zainstalowane w pasie drogowym konkretnych odcinków dróg krajowych. Stacje kontrolne nawiązują komunikację z jednostką pokładową viaBOX, w którą powinien być wyposażony każdy pojazd, którego przejazd po drodze krajowej jest objęty obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej. Za każdym razem, gdy pojazd (wyposażony w viaBOX) przejeżdża pod bramownicą, zostaje naliczona opłata za przejazd danym odcinkiem drogi płatnej. Proces naliczenia opłaty przebiega w pełni automatycznie.

W przypadku pojazdów posiadających metalizowaną szybę przednią, zakłócającą prawidłową komunikację, możliwe jest uzyskanie od operatora systemu viaTOLL urządzenia pokładowego z zewnętrzną anteną, tzw. viaBOX 2. Fakt ten wraz z odpowiednim zaświadczeniem producenta należy przedłożyć w trakcie rejestracji pojazdu w systemie viaTOLL.

Na kogo nałożony został obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej?

Zgodnie z ustawą o drogach publicznych: „korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat elektronicznych za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej".

W związku z powyższym obowiązek ten został nałożony na właścicieli/posiadaczy pojazdów lub zespołów pojazdów których dopuszczalna masa całkowita (dalej DMC) (wartość w pozycji F2 dowodu rejestracyjnego, bądź suma tych wartości) przekracza 3,5 tony oraz autobusów, które poruszają się po płatnych odcinkach dróg krajowych. W świetle ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) pojazdem samochodowym nie jest ciągnik rolniczy, zaś autobus to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.

Ponadto należy wyjaśnić, iż ustawodawca, ustalając w art. 13ha ust. 3 ustawy o drogach publicznych kategorie pojazdów na potrzeby określenia stawki opłaty elektronicznej, posłużył się dopuszczalną masą całkowitą pojazdów, nie zaś ich masą własną, rzeczywistą czy faktyczną. Przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (oznaczone w pozycji F.2 dowodu rejestracyjnego).

Gdzie obowiązuje Krajowy System Elektronicznego Poboru Opłat?

Wykaz płatnych odcinków dróg krajowych znajduje się w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1263, ze zm.). Powyższy dokument dostępny jest w Internetowym Systemie Aktów Prawnych pod adresem http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp.

Ponadto aktualny wykaz odcinków dróg krajowych objętych Krajowym Systemem Elektronicznego Poboru Opłat można znaleźć na stronie internetowej systemu viaTOLL pod adresem http://www.viatoll.pl.

Interaktywna mapa Polski, na której zaznaczone są płatne odcinki dróg krajowych jest dostępna na stronie systemu viaTOLL pod adresem:

http://213.25.68.37/TollOverviewMap/default.aspx?lang=pl

Kto jest zwolniony z uiszczania opłat elektronicznych?

Zgodnie z art. 13 ust. 3a ustawy o drogach publicznych z obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej zwolnione są następujące pojazdy:

  • Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także sił zbrojnych państw obcych, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi,
  • służb ratowniczych (patrz poniżej), służb ratownictwa górniczego, Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej, Inspekcji Transportu Drogowego, Służby Celnej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
  • zarządcy dróg krajowych wykorzystywane do utrzymania tych dróg.

Do służb ratowniczych, zgodnie z art. 4 pkt 27 ustawy o drogach publicznych zalicza się: jednostki ochrony przeciwpożarowej w rozumieniu ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380, ze zm.) oraz zespoły ratownictwa medycznego w rozumieniu ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 757, ze zm.). Do jednostek ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, zalicza się: jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej, jednostki organizacyjne Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej, zakładowa straż pożarna, zakładowa służba ratownicza, gminna zawodowa straż pożarna, powiatowa (miejska) zawodowa straż pożarna, terenowa służba ratownicza, ochotnicza straż pożarna, związek ochotniczych straży pożarnych, inne jednostki ratownicze utworzone za zgodą ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zespołami ratownictwa medycznego, zgodnie z art. 3 pkt 10 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym są natomiast: zespoły ratownictwa medycznego, w tym lotnicze zespoły ratownictwa medycznego na których świadczenia zawarto umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Powyższa lista wyczerpuje wszystkie kategorie pojazdów zwolnionych od obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Kto pobiera opłatę elektroniczną?

Opłaty elektroniczne są pobierane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz przekazywane na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego. Poborem opłat na rzecz GDDKiA zajmuje się operator systemu viaTOLL przy użyciu odpowiedniej infrastruktury drogowej.